GSEB Solutions for Class 10 Social Science

Select GSEB Solutions for class 10 Subject & Chapters Wise :

જ્ઞાન, વિજ્ઞાન, ધર્મ, સંસ્કૃતિ અને કલાના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં કોનું મહત્વનું પ્રદાન રહ્યું છે?

Hide | Show

જવાબ :

ભારત 

ભારતવર્ષની પ્રાચીન ગરિમા શાનથી વ્યક્ત થાય છે?

Hide | Show

જવાબ :

વારસો

સ્મૃધ્ધ અને બેનમૂન વારસો કોણ ધરાવે છે?

Hide | Show

જવાબ :

ભારત

સાહિત્ય, શિલ્પ, સ્થાપત્ય, વિવિધ કલાઓ, પ્રકૃતિક વારસો અને સાંસ્કૃતિક વારસો કોણ ધરાવે છે?

Hide | Show

જવાબ :

ભારત

પૂર્વજોએ કરેલા ગૌરવપૂર્ણ કાર્યોની પ્રેરણા આવનાર પેઢીને શેમાંથી મળે છે?

Hide | Show

જવાબ :

વારસા

વિદેશી પ્રજાઓના આક્રમણથી અને આપણી સજાગતાના અભાવના કારણે શેને નુકશાન થયું છે?

Hide | Show

જવાબ :

વારસા

પર્યટન ઉદ્યોગથી કોને લાભ થાય છે?

Hide | Show

જવાબ :

રાજ્ય સરકાર

ફોટોગ્રાફી, ધોડેસવારી, નૌકાવિહાર વગેરે શેના આધારિત છે?

Hide | Show

જવાબ :

પર્યટન ઉદ્યોગ

દેશ વિદેશના પ્રવાસીઓ ભારત આવે તેનાથી શેનો ફાયદો થાય?

Hide | Show

જવાબ :

વિદેશી હુંડિયામણ

“વારસાના જતનમાં આપની ભૂમિકા સ્પષ્ટ કરો” વાક્યને વિસ્તારથી સમજાવો?

Hide | Show

જવાબ :

ભારતના ભવ્ય ભૂતકાલીન વારસાને જાળવવા માટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો, યુનેસ્કો, બિનસરકારી સંસ્થાઓ, પોતાની ફરજો નિભાવે છે. જેમાં સૌથી મોટી અને મહત્વની જવાબદારી આપના સૌ આમ નાગરિકની છે.
•    શાળા કોલેજોમાં શિક્ષકોએ વર્ગખંડમાં ભારતના ભવ્ય વારસાનો દરેકને પરિચય આપવો જોઈએ. વિદ્યાર્થીઓને પણ અજાણ્યા સ્મારકો, સ્થળો, પુરાવશેષોને ઓળખી તેની જાળવણી અને સંરક્ષણમાં મદદ કરવી જોઈએ. દરેકે ચોકસાઇ રાખવા વારસાની યાદી તૈયાર કરવી પડે, સ્મારકો નષ્ટ ન થાય, તેની તોડફોડ ન થાય, તે ચોરાઇ ન જાય, તેની સતત તકેદારી રાખવી જોઈએ. 
•    સ્થાનિક કક્ષાએ શાળા, કોલેજો, બિનસરકારી સંસ્થાઓ દ્વારા ઐતિહાસિક સ્થળોના પ્રવાસ, વકતવ્યો, ચર્ચાસભાઓનું આયોજન વગેરે દ્વારા આપના વારસાની સમાજ કેળવવાની અને આપવાની જરૂર છે. 
•    ઐતિહાસિક સ્મારકો, શિલ્પ-સ્થાપત્યો, કલાકારીગરીના નમૂનાઓ, એકવાર નષ્ટ થયા પછી તેની મૂળ સ્થિતિમાં આવી શકતા નથી. માટે તેનો નાશ ન થવા દેવાય તથા તે મૂળ સ્થાનેથી બીજે સ્થાનફેર ન થાય તેનું ધ્યાન રાખવાની આપણા સૌની ફરજ છે. 
•    આપણો દેશ વિશાળ અને વૈવિધ્યસભર વારસો ધરાવે છે. આપણે ત્યાં પ્રાચીન સમયના વાવ, ઝરણાં, તળાવો, સરોવરો વગેરે આવેલા છે. તેની વર્ષાઋતુમાં ખાસ તકેદારી લેવી જોઈએ. જે પૈકીની રાનીની વાવ - પાટણ, મલાવ તળાવ - ધોળકા, ચાંપાનેરનો કૂવો, મહેમદબાદનો ભમ્મરીયો કૂવો, જૂનાગઢનો રાનવઘણ કૂવો વગેરે પ્રાચીન સ્મારકોને પ્રાચીન સ્મારકોની જેમ સંભાળપૂર્વક સાચવવાની આપણા સૌની સંયુક્ત જવાબદારી છે. 
 

પુરાતત્વીય વારસાની જાળવણી અને તેના કાયદાની સમાજ આપો?

Hide | Show

જવાબ :

ભારતીય વારસા સામે જેમ નુકશાનકારક પરિબળો ઉભા થતાં ગયા તેમ તેમ તેની જાળવણીના વધુ પ્રયત્નો થયા છે જે નીચે મુજબ છે.
•    પુરાતત્વીય વારસાને સુરક્ષિત રાખવા સંસદે 1958માં “પ્રાચીન સ્મારકો પુરાતત્વીય સ્થળો, અને અવશેષોને લાગતો કાયદો” પસાર કર્યો છે. તે પ્રમાણે પ્રાચીન કલાકૃતિઓ, ધાર્મિક સ્થાનકો, ઐતિહાસિક સ્મારકો, પુરાતત્વના સ્થળો અને અવશેષો વગેરેની જાળવણી કરવાનું સૂચવવામાં આવ્યું છે. 
•    પુરાતત્વ ખાતાના કાયદા મુજબ કોઈપણ ખાનગી વ્યક્તિ, સંસ્થા કે એજન્સી ભારત સરકારની પૂર્વ મંજૂરી વગર કોઈપણ સ્થળે ખોદકામ (ઉત્ખનન) કરી શકતી નથી. પરિણામે છુપી રીતે થતાં ખોદકામ અટક્યા છે અને વારસાના સ્થળો સચવાઈ રહ્યા છે. 
•    કેન્દ્ર સરકારે મહત્વના ઐતિહાસિક સ્થળોને ‘રાષ્ટ્રીય સ્મારકો’ તરીકે જાહેર કર્યા છે. તથા તેની જાળવણીની જવાબદારી પુરાતત્વ ખાતાને સોંપવામાં આવી છે. 
•    માત્ર સરકાર દ્વારા કાયદો બનાવવાથી નહીં પરંતુ લોકોએ પોતાની નૈતિક જવાબદારી સમજી વારસાની જાળવણી કરવી જોઈએ. 
•    પુરાતત્વ ખાતુ નષ્ટ થયેલા કે નષ્ટ થવાની તૈયારીમાં હોય તેવા સ્મારકો, સ્થળોનું ચોક્કસ પધ્ધતિએ સમારકામ કરાવે છે. 
•    ઇમારતોનું સમારકામ કરતી વખતે કેટલીક વસ્તુઓનું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે. જેમ કે તેનું મૂળ સ્વરૂપ, આકાર, કદ, અને અસલિયત જળવાઈ રહે તે જરૂરી છે. 
•    ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ નામનું સરકારી ખાતુ પોતાની દેખરેખ નીચે અંદાજે 5000 કરતાં વધુ સ્મારકો અને સ્થળોની જાળવણી કરવાનું કાર્ય કરે છે. 
•    આંધ્રપ્રદેશમાં કૃષ્ણા નદી પર નાગાર્જુન સાગર યોજનાને કારણે સંગમેશ્વર મંદિર અને પાપનાશમ્ મંદિર સમુદ્રમાં ડૂબી જાય તેવી શક્યતાઓ હતી પરંતુ પુરાતત્વ વિભાગે આ મંદિરોને સફળતાપૂર્વક આંધ્રપ્રદેશના મહેબૂબનગર જિલ્લાના આલમપુર ખાતે ખસેડીને સ્થળાંતરીત કર્યા છે. 
•    મથુરાની રિફાઈનરીને કારણે ઉદ્યોગોના ધુમાડા અને વાયુ પ્રદુષણથી આગ્રાના તાજમહેલના સફેદ સંગેમરમર ઝાંખા અને પીળા પડી જતાં હતા, તેને પુરાતત્વ વિભાગે પગલાં ભરી પ્રદુષણવાળા ઉદ્યોગો બંધ કરાવ્યા અને તાજમહેલની નિયમિત સફાઈની વ્યવસ્થા કરી આમ આપણા વારસાની જાળવણી માટે તેનું યોગ્ય જતન અને કાયદાઓનું અમલીકરણ થતું રહે છે. 

વારસાની જાણવાની અને સંરક્ષણના પ્રયાસો જણાવો? અથવા
આપણા વારસાની જાળવણી અને રખેવાળી અંગે ટુંકનોંધ લખો?

Hide | Show

જવાબ :

આપણા વારસાની જાળવણી અને સંરક્ષણ માટે થયેલા પ્રયાસો નીચે મુજબ છે. 
•    ઇ.સ. 1952માં ભારત સરકારે ભારતીય વન્યજીવો માટે બોર્ડની રચના કરી છે. તે પ્રમાણે વન્યજીવોના સંરક્ષણ માટેના સાધનો પુરાં પાડવાં, રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન, પક્ષીઘરો અને પક્ષી વિહારના નિર્માણ માટે સલાહ સૂચનો આપવાં તથા વન્યજીવોના સંરક્ષણ પ્રત્યે જાગૃતિ ફેલાવવી વગેરે તેના કર્યો છે. 
•    દેશમાં નવા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો અને અભ્યારણોની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. 
•    વારસાની જાળવણી અને રક્ષણ માટે દેશના કાયદાઓને વિશાળ પરિપ્રેક્ષ્યમાં મુકવામાં આવ્યા છે. 
•    લુપ્ત થતાં વિશિષ્ટ છોડવાઓ અને પશુઓને બચાવવા, તેનો વિનાશ રોકી શકાય તે માટે કાયદાઓ કડક બનાવવામાં આવ્યા છે. 
        આ અભિયાનમાં સરકાર ઉપરાંત વિવિધ સંસ્થાઓ અને સમિતિઓ પણ પર્યાવરણનું અને વન્યજીવોના સંરક્ષણનું ખૂબ જ ઉપયોગી કાર્ય કરે છે. એમાં ઇ.સ. 1883માં સ્થપાયેલી “મુંબઈ પ્રકૃતિક ઇતિહાસ સમિતિ” સૌથી જૂની સંસ્થા છે. હાલમાં ગિર ફાઉન્ડેશન, નેચરકલબ વગેરે જેવી સંસ્થાઓ પર્યાવરણના જતનનું ઉપયોગી કાર્ય કરે છે. 
        આપણા આ અમૂલ્ય વારસાને જાળવવા માટે સરકારે બંધારણમાં કેટલીક જોગવાઇઓ કરી છે. આપણા બંધારણમાં નાગરિકોએ બજાવવાની મૂળભૂત ફરજોમાં વારસાની જાળવણીનો પણ સમાવેશ કરેલ છે. 
 

યોગ્ય જોડકા જોડો.    

1.    સ્મૃધ્ધ અને બેનમૂન વારસો      A    વિદેશી હુંડીયામણ
2.    વિદેશી પર્યટકોનું આવાગમન      B    સરકારે બોર્ડની રચના કરી
3.    પર્યટનક્ષેત્રોનો શિક્ષણમાં વિકાસ     C    ભારત
4.    વન્યજીવોનું સંરક્ષણ      D    ટુરિઝમ ગાઈડના સ્વતંત્ર ઉદ્યોગનો વિકાસ

 

Hide | Show

જવાબ :

(1 - C), (2 - A), (3 - D), (4 - B)

યોગ્ય જોડકા જોડો.    

1.    વન્યજીવો માટે બોર્ડની રચના      A    પર્યાવરણનું જતન 
2.    ગિર ફાઉન્ડેશન, નેચરકલબ      B    ઇ.સ. 1883
3.    વન્યજીવોના કાયદો અમલી બન્યો      C    ઇ.સ. 1952
4.    મુંબઈ પ્રાકૃતિક ઇતિહાસ સમિતિ       D    ઇ.સ. 1972

 

Hide | Show

જવાબ :

(1 - C), (2 - A), (3 - D), (4 – B)

યોગ્ય જોડકા જોડો.    

1. ભારતભરના ઐતિહાસિક સ્થળો      A ઇ.સ. 1958
2. વસુધૈવકુટુંબકમ્      B વિશ્વધર્મ પરિષદ
3.  સ્વામિ વિવેકાનંદ      C રાષ્ટ્રીય સ્મારકો
4. પ્રાચીન સ્મારકો, પુરાતત્વીય સ્થળો,       D ભારત અવશેષોની જાણવણી કાયદો

 

Hide | Show

જવાબ :

(1 - C), (2 - D), (3 - B), (4 – A)

યોગ્ય જોડકા જોડો.    

1.    આલમપુર ખાતે સ્થળાંતર      A    ઋગ્વેદ
2.    અમને ચારે દિશાઓમાંથી શુભ      B    ભારત વિચારો પ્રાપ્ત થાઓ 
3.    બિનસાંપ્રદાયિક      C    વિશ્વબંદુત્વનો ઉપદેશ – પ્રચાર 
4.    મહાત્મા ગાંધી        D    સંગમેશ્વર મંદિર, પાપનાશમ્ મંદિર 

 

Hide | Show

જવાબ :

(1 - D), (2 - A), (3 - B), (4 – C)

યોગ્ય જોડકા જોડો.    

1.    ઐતિહાસિક સ્થળોની જાળવણી    A    ભારત 
2.    ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ ડિપાર્ટમેન્ટ      B    ઋગ્વેદનો સંદેશ
3.    વિવિધતામાં એકતા       C    પુરાતત્વ વિભાગ 
4.    ભારતીય સંસ્કૃતિની વિશાળતા અને        D    5000 થી વધુ સ્થળોની જાળવણી વ્યાપકતાનું દર્શન 

 

Hide | Show

જવાબ :

(1 - C), (2 - D), (3 - A), (4 – B)

Take a Test

Choose your Test :

પ્રકરણ 7 : આપણા વારસાનું જતન

આ પ્રકરણમાં રાસાયણિક પ્રક્રિયાની સમજૂતી, રાસાયણિક સમીકરણ કેવી રીતે લખવું, સમતોલિત રાસાયણિક સમીકરણ કોને કહેવાય,રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓના પ્રકાર, વિઘટન પ્રક્રિયા, વિસ્થાપન પ્રક્રિયા, દ્વિ-વિસ્થાપન પ્રક્રિયા, રોજિંદા જીવનમાં જોવા મળતી ઓક્સિડેસન પ્રક્રિયાઓની અસર અને ખોરાપણું નો સમાવેશ થાય છે.

આ પ્રકરણને લગતા વિવિધ એનિમેશન વિડીયો, હેતુલક્ષી પ્રશ્નો, ટૂંકા પ્રશ્નો, લાંબા પ્રશ્નો, પરિક્ષામાં પુછાઈ ગયેલા પ્રશ્નો તેમજ પરિક્ષામાં પુછાઈ શકે તેવા અનેક મુદ્દાસર પ્રશ્નો જોવા અમારી વેબસાઈટ પર રજીસ્ટર થાઓ અથવા અમારી App ફ્રી માં ડાઉનલોડ કરો.

Browse & Download GSEB Books For Class 10 - All Subjects

The GSEB Books for class 10 are designed as per the syllabus followed Gujarat Secondary and Higher Secondary Education Board provides key detailed, and a through solutions to all the questions relating to the GSEB textbooks.

The purpose is to provide help to the students with their homework, preparing for the examinations and personal learning. These books are very helpful for the preparation of examination.

For more details about the GSEB books for Class 10, you can access the PDF which is as in the above given links for the same.

ask-a-doubt ask-a-doubt